CzO tym odkryciu naukowcy mówią „fenomenalne” i „unikalne w skali kraju” – 12-centymetrowa figurka kobiety, której wiek szacuje się na ponad 6 tysięcy lat, została znaleziona przypadkowo przez rolnika podczas prac polowych. Znalezisko zostało obwołane Wenus z Kołobrzegu i od jesieni tego roku będzie eksponowane w Muzeum Oręża Polskiego. Artefakt był przedmiotem dzisiejszej konferencji.
W grudniu 2022 roku w dzielnicy Kołobrzegu – Podczele, została odkryta nietypowa kamienna figurka, która następnie trafiła w ręce Waldemara Sadowskiego, członka Grupy Eksploracyjno-Poszukiwawczej Parsęta działającej przy Towarzystwie Przyjaciół Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. W 2023 roku zabytek został pokazany archeologowi Marcinowi Krzepkowskiemu z Fundacji Relicta, który potwierdził wyjątkowość znaleziska.
Eksponat trafił w ręce zespołu naukowców zebranych przez Marcina Krzepkowskiego z Fundacji Relicta, którzy podjęli się jego przebadania. Ustalono również, że docelowo zabytek trafi do Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. zostanie wyeksponowana od jesieni tego roku Figurka kołobrzeskiej Wenus, bo tak zostało nazwane odkrycie, będzie jednym z najstarszych zabytków na ekspozycji, a jednocześnie wyjątkowym w skali Europy Środkowo-Wschodniej znaleziskiem z obszaru Pomorza Zachodniego.
Niewielkich rozmiarów kamienna figurka pochodzi z okresu neolitu i ma ponad 6 tysięcy lat. Może być dziełem pierwszych rolników, którzy osiedlali się na żyznych ziemiach Pomorza Zachodniego, w tym przypadku w okolicach rzeki Parsęty.
Kamienna figurka przedstawia stylizowaną postać kobiety, wykonaną z wapienia o beżowej barwie, z widocznymi w strukturze fragmentami muszli małżów, ślimaków oraz rurek wieloszczetów (serpul). Ma około 12 cm wysokości i została wykonana w sposób uproszczony, z naciskiem na ukazanie cech płciowych. Sylwetka jest dość masywna, o zniekształconych proporcjach. Kończyny górne są jedynie zarysowane, dolne – nieco rozstawione, lecz opracowane niezbyt szczegółowo. Twarz pozbawiona jest rysów – brak oczu, nosa, ust i uszu. Piersi zostały zakryte przez ugięte w łokciach ręce. Jednocześnie głowa oraz górna część tułowia są nieproporcjonalnie duże w stosunku do krótkich nóg. Na tylnej części widoczne są ślady formowania w okolicy nóg, prawdopodobnie powstałe w wyniku uderzania twardym narzędziem. (…)
Schematyczne figurki antropomorficzne są powszechnie spotykane na stanowiskach neolitycznych z VI i V tysiąclecia p.n.e. na rozległych terenach położonych na południe i południowy wschód od Karpat. Podobne figurki odkrywane są na obszarze Anatolii oraz południowej Europy. Kołobrzeska Wenus stanowi natomiast unikatowe znalezisko z obszaru Polski, gdzie na razie nie odnajdujemy analogii.
Neolityczne figurki Wenus wykonywano z gliny, znacznie rzadziej z surowca kamiennego, takiego jak piaskowiec, marmur czy wapień. Tradycyjnie uważa się je za symboliczne przedstawienie kobiecości i płodności. Mogły być one używane w rytuałach lub ceremoniach, mających na celu celebrowanie płodności, zapewnienie przetrwania i dobrobytu lokalnej społeczności. Stylizowana forma kołobrzeskiej Wenus zdradza wysoki kunszt artystyczny i pomimo prostoty formy wyróżnia się wyjątkowymi walorami estetycznymi.
Aktualnie interdyscyplinarny zespól naukowców zebrany przez mgr Marcina Krzepkowskiego z Fundacji Relicta przygotowuje szczegółowe opracowanie poświęcone kołobrzeskiej Wenus. Grono naukowców z różnych ośrodków w Polsce współtworzą m. in. dr hab. prof. UAM Iwona Sobkowiak – Tabaka z Wydziału Archeologii UAM i dr Grzegorz Szczurek z Instytutu Interdyscyplinarnych Badań Historycznych Uniwersytetu Kaliskiego. Analizy surowca, z którego wykonano kołobrzeską Wenus, podjęły się dr hab. prof. PAN Barbara Studencka z Muzeum Ziemi i dr Aldona Kurzawska z Wydziału Archeologii UAM wraz z dr Agatą Hałuszko z Instytutu Archeologii UMCS.
Tekst opracowano na podstawie materiałów zespołu w składzie: dr Grzegorz Szczurek, dr hab. prof. UAM Iwona Sobkowiak – Tabaka, mgr Marcin Krzepkowski (ze skrótami redakcji).
W konferencji udział wzięli:
Prezydent Miasta Kołobrzeg Anna Mieczkowska
Wicestarosta Kołobrzeski Jacek Kuś
Dyrektor Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu Aleksander Ostasz
Prezes Grupy Eksploracyjno – Poszukiwawczej Parsęta Jan Orliński
mgr Marcin Krzepkowski z Fundacji Relicta
dr Grzegorz Szczurek z Instytutu Interdyscyplinarnych Badań Historycznych Uniwersytetu Kaliskiego
dr hab. prof. UAM Iwona Sobkowiak – Tabaka z Wydziału Archeologii UAM
Kierownik działu historii Kołobrzegu w Muzeum Oręża Polskiego dr Robert Dziemba.
Część II