Przed nami cztery dni premier, spotkań i pracy nad tekstami – z udziałem twórców i twórczyń z ośmiu krajów oraz setek osób uczestniczących w Pracowniach. Od debat po debiuty „Połowu”, od przekładów po muzyczne finały – tegoroczny program pokazuje literaturę w ruchu. Zobacz, kto i jak będzie ją wprawiał w działanie, a także w jaki sposób hasło „Tu zaczyna się dalej” przekłada się na konkretne wydarzenia.
Źródło: Biuro Literackie
Na zdjęciach wicemarszałkini Województwa Zachodniopomorskiego Anna Bańkowska oraz dyrektor Biura Literackiego Artur Burszta podczas dzisiejszego podpisanie umowy na realizację wydarzenia.
TransPort Literacki 31: od jutra przesuwamy granice literatury
Ponad sześćdziesięcioro twórców i twórczyń oraz kuratorów i kuratorek z ośmiu krajów oraz trzysta pięćdziesiąt osób uczestniczących w programach dla piszących i współtworzących obieg literatury weźmie udział w TransPorcie Literackim 31, który odbędzie się 23–26 kwietnia 2026 roku w Dźwirzynie i Kołobrzegu. Wśród zaproszonych gości są Péter NÁDAS – autor powieści uznawanych za najważniejsze dzieła literatury europejskiej ostatnich dekad – a także kolejna szóstka autorek i autorów z międzynarodowego projektu „Tu i teraz”. Program festiwalu obejmie specjalne wydarzenia rocznicowe z okazji osiemdziesiątych urodzin Ewy KURYLUK i Tadeusza SŁAWKA, spotkanie i koncert tegorocznego laureata Paszportu „Polityki” w kategorii „Kreator kultury” – Tomka LIPIŃSKIEGO, prezentacje ośmiu nowych poetyckich i prozatorskich głosów z Polski – laureatek i laureatów „Połowu” – oraz wydarzenia z muzyczną oprawą Jerzego MAZZOLLA.
Hasłem tegorocznej edycji są słowa „Tu zaczyna się dalej”. Wchodząc w czwartą dekadę, festiwal kieruje uwagę nie na podsumowania, lecz na to, co literaturę wprawia w ruch: na momenty przejścia, przemiany i świadomego przekraczania granic, które decydują o jej żywotności. TransPort Literacki –jak zapowiadała sama zmiana nazwy – przestał być pojedynczym portem, miejscem prezentacji, a stał się przestrzenią przemieszczania się między językami, doświadczeniami i ludźmi, którzy dopiero jej szukają albo próbują nazwać ją od nowa. To już nie zamknięte dzieło, lecz działanie rozłożone w czasie, które rozgrywa się w wielu planach jednocześnie – od czytań premierowych książek i spotkań międzynarodowych po pracownie dla debiutantów i działania uczące nie tylko pisania, ale też współtworzenia świata literatury. Nie jest to już układ scena–publiczność, lecz warsztat–wspólnota–wymiana, co nadaje festiwalowi nowy rytm i sens.
Spotykają się tu różne doświadczenia, dyscypliny i role. Wspólnota nie ogranicza się do sceny, lecz powstaje w trakcie kolektywnej pracy nad tekstem, podczas rozmów o jego kształcie i drodze do czytelnika. Pracownie pozostają sercem TransPortu – obejmują zarówno projekty „Połów. Poetyckie i prozatorskie debiuty”, jak i warsztaty rozwijające kompetencje twórcze. W tym roku społeczność festiwalu poszerzyła się o „Kadry literatury”, które włączyły do tej przestrzeni osoby współtworzące obieg książki. Zajęcia poprowadzą Maria DESKUR, Katarzyna KONOPKA, Tomek Frycz, Beata STASIŃSKA i Grzegorz JĘDREK. Gościć będziemy także Gulabuddina Sukhanwara – twórcę życia literackiego w Norwegii. Poszerzenie zakresu działań stanowi dowód na to, że literatura powstaje dzięki współpracy wielu kompetencji, a festiwal jest miejscem nie tylko twórczego debiutu, lecz także rozwoju całego środowiska literackiego.
„Kreatywna literatura” rozszerzy pole działań na formy pokazujące, że literatura funkcjonuje dziś w wielu mediach i praktykach twórczych. Warsztaty, które poprowadzą Agata DYCZKO, Tomasz CICHOŃ, Tomek LIPIŃSKI i Dariusz SUSKA z nowym partnerem branżowym TVN Warner Bros. Discovery, otworzą tekst na przestrzeń teatru, piosenki i obrazu. Równolegle będą realizowane główne grupy „Połowu”, prowadzone przez Joannę MUELLER, Przemysława OWCZARKA, Jakuba PSZONIAKA i Małgorzatę SIKORĘ-TARNOWSKĄ, a także „Pracownie przed debiutem wierszem i prozą”, za które będą odpowiadać m.in. Iwona BASSA, Magdalena GENOW, Aleksandra GRZEMSKA, Dominika HORODECKA, Barbara KLICKA, Wojciech KOPEĆ, Anna KRZYWANIA, Joanna ŁĘPICKA, Joanna ROSZAK, Patrycja SIKORA-TARNOWSKA, Katarzyna SZAULIŃSKA i Maciej WNUK.
Swoje nowe książki zaprezentują Justyna BARGIELSKA, Kacper BARTCZAK, Ewa KURYLUK, Tomek LIPIŃSKI, Agata PUWALSKA, Tadeusz SŁAWEK i Julia SZYCHOWIAK, a także „Nowe głosy z Polski” – laureatki i laureaci projektu „Połów”: Michał DZIEDZIC, Andrzej ILCZEWSKI, Michał JANIK, Przemysław KRALL, Kuba KULASA, Aleksandra MAJÓWKA, Aleksandra WEKSEJ i Kuba WOJTALA. Ich debiuty są bezpośrednim efektem pracy warsztatowej prowadzonej w ramach festiwalu. Międzynarodowy wymiar wydarzenia stworzą: Stanislav BILER, Viggo BJERRING, Sabrina GIARRATANA, Kristina KOČAN, Paula MEEHAN, Péter NÁDAS i Uljana WOLF. W spotkaniach udział wezmą także tłumaczki książek – Agnieszka BĘDKOWSKA-KOPCZYK, Karolina GOLIMOWSKA, Anna MAŚLANKA, Katarzyna SKÓRSKA i Elżbieta SOBOLEWSKA. Zagraniczne spotkania poprowadzą: Michał NOGAŚ, Inga IWASIÓW, Maciej ROBERT i Antonina TOSIEK.
Każdy dzień festiwalu otworzy cykl „Rozruch wyobraźni” z udziałem Ewy KURYLUK, Tadeusza SŁAWKA, Pawła POTOROCZYNA i Ingi IWASIÓW, wyznaczający refleksyjny ton dalszych wydarzeń. Spotkania uzupełni muzyka Jerzego MAZZOLLA w towarzystwie Piotra KOMOSIŃSKIEGO i Liliany ZIENIAWY, tworząca dialog między słowem a improwizacją. Muzyczny finał nastąpi podczas wręczenia Nagrody Koło Brzegu Poezji i Prozy, kiedy to odbędą się premiery płyt „Brombergerstrasse” oraz „Pory…”. W programie znajdzie się także debata „Na co możemy pozwolić sztucznej inteligencji”. Tegoroczna edycja odbędzie się w skupionej formule jednego miejsca – w Hotelu Senator w Dźwirzynie, między morzem a lasem, gdzie będą odbywać się zarówno Pracownie, jak i główne wydarzenia programu. Wybrane spotkania zaplanowano również w Regionalnym Centrum Kultury w Kołobrzegu, dzięki czemu festiwal zachowa otwartość na lokalną publiczność.
Organizatorem festiwalu jest Biuro Literackie. Autorem programu już po raz trzydziesty pierwszy pozostaje twórca wydarzenia Artur BURSZTA, a funkcję dyrektorki programowej pełni Aleksandra OLSZEWSKA. Książki powstawały m.in. dzięki zaangażowaniu Joanny MUELLER i Joanny ĆWIKLAK oraz Magdaleny GEMBARY, Julii KOŹMIN, Mateusza MARTYNA i Uli PĄGOWSKIEJ. Za sprawy organizacyjne odpowiadają Katarzyna KOSEL, Jakub JAKUBIK, Oliwia PANUFNIK, Karolina SZNURAWA, za realizację techniczną – Dawid GRABOWSKI i Daniel KOGUT. Dokumentację filmową przygotowują Tomasz PIECHNIK, Jakub PIECHNIK i Jan SKRZYPCZYŃSKI, fotograficzną – Radosław PIETRAGA. Oprawę graficzną przygotował Łukasz ZBIERANOWSKI, scenografię Damian BANASZ ze wsparciem Natalii PORZEZIŃSKIEJ, wideo Kacper ZAMARŁO, multimedia Polina JUSTOWA, a za przekłady odpowiada Katarzyna BYŁÓW.
Wydarzenie jest realizowane dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które przyznało festiwalowi dotację na kolejne trzy lata, dając mu najwyższą możliwą ocenę – 100 punktów w 100-punktowej skali. Już po raz jedenasty TransPort Literacki odbywa się dzięki wsparciu Komisji Europejskiej w ramach programu Kreatywna Europa. Kolejnymi mecenasami festiwalu są Miasto Kołobrzeg oraz Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego. Partnerzy festiwalu to także Hotel Senator, Regionalne Centrum Kultury w Kołobrzegu, Danish Arts Foundation, Instytut Liszta – Węgierskie Centrum Kultury w Warszawie oraz Instytut Adama Mickiewicza. Partnerem programu „Kreatywna literatura” jest TVN Warner Bros. Discovery, a programu „Kadry literatury” – Fundacja Powszechnego Czytania. Działania wspierają również lokalni partnerzy: Polskie Radio Koszalin, Coffeedesk, Pufa Design, Jantar, DG Light & Sound oraz Dealerzy Kultury.
Wszystkie festiwalowe wydarzenia będzie można oglądać w serwisie YouTube, a wybrane z nich będą transmitowane na żywo w Polskim Radiu Koszalin. W czwartek 23 kwietnia o godz. 19:10 na żywo z festiwalu zostanie wyemitowana audycja radiowej Dwójki „Wierność i przemiana”. W piątek 24 kwietnia na antenie pojawi się poranny program „Zapraszamy do Trójki”, a od godz. 10:00 z Dźwirzyna nadawane będzie „Radio Koszalin na Dobry Dzień”. W festiwalową niedzielę wieczorem o 20:05 Michał Nogaś zaprosi odbiorców do „Wszystkich Książek Świata”, których gościem będzie Péter NÁDAS. Rok temu, świętując trzydziestolecie, rozmawialiśmy o wysokości i głębokości literatury – o dwóch wymiarach, które przez lata wyznaczały horyzont naszego myślenia; dziś, wchodząc w czwartą dekadę, kierujemy uwagę ku temu, co literaturę wprawia w ruch. Nie szukamy jednej definicji, lecz sposobów świadomego przekraczania granic i rozpoznawania momentów przemiany. Bo właśnie „Tu zaczyna się dalej”.
Festiwalowa strona
https://www.biuroliterackie.pl/wydarzenia/transport-literacki-31/
Specjalna audycja o festiwalu
https://www.biuroliterackie.pl/biblioteka/cykle/strona-a-strona-b-nr-132-tu-zaczyna-sie-dalej/
Specjalna audycja o Pracowniach
https://www.biuroliterackie.pl/biblioteka/cykle/strona-a-strona-b-nr-133-debiut-zaczyna-sie-dalej/
Dołącz do TransPortowej grupy
